Triniteti sipas Marie D. Jones dhe Larry Flaxman

“Në emër të Atit, Birit dhe Shpirtit të Shenjtë …”, pikërisht kështu fillon çdo lutje e një besimtari të krishterë.

Koncepti i një Triniteti ose natyra triadike e hyjnores ka qenë pjesë e psikikës sonë për mijëra vjet dhe është shfaqur në tregime, mite, shkrime fetare dhe tekste të shenjta në të gjithë botën. Megjithatë, deri më sot, Triniteti gjithmonë konsiderohet se e ka origjinën e vet në katolicizmin romak – më së shumti në Këshillin e Nicejve në vitin 325 pas Krishtit. Këshilli i parë ekumenik i Peshkopëve të krishterë, ku u vendos konsensusi për të gjithë të krishterët, duke përfshirë Trinitetin si natyra e tre-fish-të e vetë Perëndisë.

Studiuesi Elaine Pagels studioi tekste të shenjta dhe shkroi se konceptet e hershme të krishtera të Trinisë u formuan nga terminologjia judaike për përshkrimin e një Perëndie pa gjini, e cila më vonë “maskulinizuar” nga të krishterët. Në shekullin e 9-të pas Krishtit, filozofi Kelt Erigena sfidoi pikëpamjen antropomorfike të Trinitetit të Augustinit mbi “Tre-Personat-në-Një-Perëndi të vetme” me pikëpamjet e tij shumë më filozofike mbi Perëndinë si Asgjë dhe Gjithçka.

Sipas Karen Armstrong në seminarin e saj “Historia e Perëndisë” (1994), udhëheqja e Kishës së Krishterë përpiqej të ruante kontrollin e doktrinës që do t’i paraqiste publikut, duke përfshirë një interpretim të kuptueshëm të Trinisë si personat e Perëndisë. Këtu bënin përjashtim ata persona që nuk dëshironin ta shihnin Perëndinë si ndonjë strukturë apo “personazh”. Kjo luftë vazhdon ende sot nëpër Kisha ku koncepti i Trinisë nuk paraqet një kuptim të qartë se kush është Perëndia në të vërtetë dhe faktin se përse Perëndia duhet të ketë tre “fytyra” të ndryshme.

Triniteti ka mbetur një nga më të fshehtat e mistereve të shenjta tek krishterimi dhe ai që tërheq sot edhe debatin në katolicizëm, ndërkohë që klerikët bashkëkohorë kërkojnë një kuptim më të thellë se pse personi i Perëndisë është I trefishtë dhe jo i një. Gjithçka është Një dhe Një është Gjithçka.

Trinia sipas fetve:

  • Është interesant fakti se Judaizmi do ta refuzonte Trinitetin, bazuar në besimin e tyre, dhe njohja e Jezus Krishtit do të përbënte kështu një blasfemi.
  • Për hebrenjtë, Jezui ishte një njeri, jo një person hyjnor apo një aspekt i Perëndisë.
  • Islami kishte Trininë e vet: Atin, Birin dhe Merjemen ose Marinë dhe është feja e vetme që përfshin një aspekt femëror të Hyjnisë hyjnore.

Trinitetet shfaqen edhe në traditat lindore gjithashtu.

  • Përkthimet moderne të “Tao Te Ching” të Gjeneralit më të famshëm dhe strategut Lao Tzu (“Tao qe mund te thuhet nuk është Tao i përjetshëm .Emri që quhet i tillë nuk është emri i përjetshëm . I paemërt është fillimi i Parajsës dhe i Tokës .Emërimi është nëna e dhjetë mijë gjërave .Vetëm ai që s’ka dëshira , mund të shikojë misterin .Duke dëshiruar dikush shikon manifestimet .Këto të dyja rrjedhin nga i njëjti burim por ndryshojnë në emër , kjo shfaqet si errësirë. Errësirë brenda errësirës. Porta për tek të gjitha misteret…”)
  • Kabbalah esenciale (tradita e lashtë hebraike e interpretimit mistik të Biblës, së pari e transmetuar verbalisht dhe duke përdorur metoda esoterike, pra metodën e shifrave. Ajo arriti lartësinë e ndikimit të saj në Mesjetë. Kabbalah fillimisht u zhvillua brenda sferës së traditës hebraike dhe kabbalistët shpesh përdorin burime klasike çifute për të shpjeguar dhe demonstruar mësimet e saj ezoterike. Këto mësime mbahen sot edhe nga ndjekësit e Judaizmit për të përcaktuar domethënien e Biblës Hebraike dhe të literaturës tradicionale Rabbi dhe dimensionin e tyre të kaluar të fshehur më parë, si dhe të shpjegojë rëndësinë e kremtimeve fetare hebraike. Kabbalah u popullarizua në formën e judaizmit isidik që nga shekulli i 18-të e në vazhdimësi. Interesi i shekullit të njëzetë në Kabbalah ka frymëzuar rinovimin ndër-denominacional të hebrenjve dhe ka kontribuar në një spiritualitet më të gjerë jo-hebre bashkëkohor, si dhe duke angazhuar shfaqjen e tij të lulëzuar dhe ri-theksimin historik përmes hetimeve të reja akademike);               
  • Bhagavad-Gita (ndodhet në kapitujt 25 e deri tek 42 e librit të gjashtë të Mahabharata është një nga veprat klasike më të rëndësishme filozofiko-fetare të letërsisë sanskrite. Gita në gjuhën sanskrite do të thotë: këngë. Bagavat është emri më të cilin njihej  Krisna, mishërimi më i dashur i Perëndisë i Indianëve, dhe do të thotë ‘’i Adhurueshmi’’. Pra etimologjikisht, Bagavat Gita do të thotë ‘’Kënga e të Adhurueshmit’’. Kjo betejë simbolizon luftën ndërmjet te Mirës dhe të Keqes, ndërmjet Dritës dhe Errësirës, ndërmjet Unit shpirtëror dhe atij material, ndërmjet Ëngjëllit dhe kafshës që ndodhen brenda Njeriut. Arzuna është çdo njeri që ndjen nevojën e Veterealizimit ose Përmirësimit Shpirtëror. Është njeriu që ndodhet midis dy botëve. Midis botës Shpirtërore dhe virtyteve të saj por edhe botës materiale dhe veseve të saj.);
  • Libri Tibetian i të Vdekurve (përpiqet të zbulojë misterin e vdekjes, në mënyrë që lexuesi përmes të kuptuarit të vdekjes, të ushqejë me pozitivtet kuptimin e jetës.Autorët Sogyal Rinpoche (Sogyal Rinpoche) kanë diskutuar në thellësi për të kuptuar kuptimin e vërtetë të jetës, për të pranuar vdekjen, dhe për të ndihmuar ata që po vdesin si edhe të vdekurit)

 

Të gjtihë këta libra shërbejnë për të dhënë njohuri të pazakonta në atë se si shihet dhe kuptohet ky koncept i një natyre trefishe të realitetit dhe rolit tonë në të. Traditat e Lindjes nuk e llogarisin aspektin e asaj çka është Hyjnore, ose figurën hyjnore të përshkruar nga Triniteti.

Në Librin Tibetian të të Vdekurve, “Tre Trupa të Buddhës”, paraqesin nivelet triadike të ekzistencës. Një person është përgjegjës për të vetën në të tre nivelet. Si Buda, triada bëhet Trupi i Buddhës; trupi i zakonshëm duke u bërë Trupi i Ekumenizimit, fjalimi i Trupit Beatik dhe mendja Trupi i së Vërtetës. Tre Trupat e Budës lidhen me trupin, mendjen dhe shpirtin dhe mund të shkojmë aq larg sa të themi me konceptin e Atit si Perëndi, Birin si personitet dhe Shpirtin e Shenjtë, si procesi me anë të të cilit një person bëhet një me Perëndinë, dhe gjithashtu sugjerojnë një shpjegim më të unifikuar dhe të orientuar drejt procesit për Trinitetin.

Ne shohim edhe paralele në The Tao Te Ching në “Tre Jewels” ose “Tre Thesaret” e Budës, Dharma (ligji ose veprimi) dhe Sangha (komuniteti). Jains njohin Trinitetin e samyag-darsana (njohuri të saktë), samyag-jnana (njohuri korrekte), dhe samyag-caritra (sjellje korrekte).

Në Bhagavad-Gita ekziston natyra e trefishtë e Vetë, siç i është thënë Arjuna nga Zoti Hindu Krishna, dhe në Kabala, dega mistike e judaizmit, ne gjejmë koncepte të ngjashme të Breath Shenjtë si të nevojshme për bashkimin me Hyjnore , dhe tre emanacione origjinale nga Ein Sof, Gjitha Kjo është – Asgjë, Urtësi dhe Mirëkuptim. Këto të treja shërbejnë si bazë mbi të cilën u formua gjithë ekzistenca tjetër mbi Pemën e Jetës dhe thelbi i të cilit pasuesit u nxitën kurrë të përpiqeshin të kuptonin. Ndoshta natyra e paqartë e Trinisë së Shenjtë Katolike është diçka që pasuesit nuk kanë për qëllim të kuptojnë as, të paktën jo në një nivel të vetëdijshëm.

Murgu Buddhist Vietnamese Thich Nhat Hanh në Living Buddha, Living Christ krahason konceptet perëndimore dhe lindore të Trinitetit. Pas takimit me klerin e krishterë, Hanh tha: “Unë i thashë Priftit se ndjeva që të gjithë ne të kemi farën e Shpirtit të Shenjtë në ne, aftësinë e shërimit, transformimit dhe dashurisë. Kur e prekim atë farë, ne jemi në gjendje të prekim Perëndinë Atë dhe Perëndinë Birin. “Hanh paraqet fuqishëm idenë e Trinitetit si proces i njohjes së drejtpërdrejtë të Hyjnisë që tejkalon të gjitha etiketat dhe emrat fetarë. Ai pretendon se mënyra më e sigurt për t’iu afruar Shpirtit të Shenjtë është nëpërmjet konceptit të ndërgjegjes dhe se “dikush i animuar nga energjia e Shpirtit të Shenjtë … është Biri i Njeriut dhe Biri i Perëndisë …” një koncept që nuk është i huaj për budistët që janë të njohur me natyrën e jo-dualizmit.

Triniteti budist, siç e quan Hanh, nga Buda, Dharma dhe Sangha e paraqet Trinitetin si të arritshëm për të gjithë pasuesit.

Shumë kisha katolike vazhdojnë të përdorin Frymën e Shenjtë si një mjet për të mbajtur mbi kryetarët e pasuesve të tyre, si një spektër kërcënues që zgjedh dhe zgjedh kë do të “zbresë”. Katolicizmi ndan besimtarët nga Hyjnia, ndërsa konceptet lindore unifikojnë besimtarët me vetë frymën e jetës dhe paraqesin një trinitet më të përqendruar në “proces” dhe jo “persona”. Budizmi u mëson besimtarëve se fryma është në dispozicion për të gjithë; se ne të gjithë jemi të mbushur me fuqinë e frymës së shenjtë.

          

Marie D. Jones dhe Larry Flaxman besojnë se numri tre konsiderohet numri i përsosur, unifikuesi i dualiteteve. Kabalistët i referohen numrit tre si numri i integrimit. Qeniet njerëzore janë trefish në natyrë: trupi, mendja dhe shpirti. Ndoshta paraardhësit tanë të lashtë e kuptuan natyrën trinore të ekzistencës në nivelin më të thellë të nënndërgjegjeshëm, i cili u përkthye në simbolet dhe arketipet e gjetura në historitë tona të origjinës, mitet dhe tekste fetare. Ndoshta vetë Triniteti nuk është gjë tjetër veçse një simbol i vetë procesit të krijimit dhe jo personit aktual të hyjnores, prandaj ka vazhduar të shkaktojë shumë zhgënjim dhe debat në Kishën Katolike. Ata janë, për ta thënë thjesht, duke kërkuar Perëndinë në të gjitha vendet e gabuara.

Nëse e shikojmë Trinitetin si një proces bashkimi me të Gjithë, atëherë ndoshta Perëndia Ati është Krijuesi, Biri është Krijimi dhe Shpirti i Shenjtë është fryma e shenjtë që sjell jetën në kuptimin fizik, ky është me pak fjalë edhe procesi i Krijimit.

Krijuesi krijon krijimin: Ati, Fryma e Shenjtë, biri. Dhe për shkak se jemi thënë të bëhemi figurë hyjnore, ne vetë ecim duke folur me trinitete; krijuesit që krijojnë krijimin.

Përshtati në shqip: Cataleya

Leave a Reply